นิวรณ์ ๕

เครื่องกั้นความดี เครื่องกั้นฌานหรือสมาธิ มี ๕ อย่าง

  1. ๑. กามฉันทะ ความพอใจในรูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส
  2. ๒. พยาบาท ความผูกโกรธ
  3. ๓. ถีนมิทธะ ความง่วงเหงาหาวนอน
  4. ๔. อุทธัจจะ กุกกุจจะ ความฟุ้งซ่านและความรำคาญใจ
  5. ๕. วิจิกิจฉา ความลังเลสงสัยในผลการปฏิบัติ