๑๐๐

ความภาคภูมิใจของบัณฑิตคือการได้ให้
เพราะเมตตาจิตที่ยิ่งใหญ่ จึงปรารถนาเกื้อกูล
พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงสร้างบารมีมามากมาย
เพื่อต้องการช่วยเหลือสรรพสัตว์ให้พ้นจากทุกข์
การคบหาบัณฑิตนั้นชุ่มเย็น
การสมาคมกับคนพาลนั้นเดือดร้อน
การบูชาผู้ทรงธรรมนำไปสู่ความเจริญไพบูลย์
แค่มีจิตที่เคารพบูชาในพระรัตนตรัย
ก็เป็นจุดเริ่มต้นแห่งความดับทุกข์แล้ว
ยิ่งถ้าปฏิบัติตามโอวาทของท่าน
จะเสริมส่งไปสู่ความเจริญถาวรไม่มีเสื่อม
ทำจริงได้ของจริง ทำเล่นได้ของเล่น
เริ่มประพฤติธรรมในวันนี้ อย่ามัวผลัดวันอยู่เลย

๑๐๑

อยู่กับสัตว์ร้ายที่ไม่ได้ฝึกนั้นอันตราย
อยู่กับจิตที่ไม่ได้ฝึกนั้นอันตรายยิ่งกว่า
ไม่ฆ่ากิเลส กิเลสจะมาฆ่าเรา
ประคบประหงมกิเลสไว้ จะฉิบหายอย่างใหญ่หลวง
การฝึกฝนจิตตัวเองคือหลักประกันแห่งความเจริญ
การสร้างคุณธรรมให้เกิดในจิต คือการไม่พลาดท่า
สิ่งสกปรกในห้องนอน จำเป็นต้องกวาด
สิ่งสกปรกในใจเรา ยิ่งเก็บไว้ไม่ได้
อย่ากลัวอะไรให้มากกว่า ความชั่วในใจตัวเอง
จงขัดเกลาจิต จงแก้นิสัยเสียให้ได้
อย่าเชือนแชปล่อยเวลาผ่านพ้น
ผู้ประมาทคือผู้ตายแล้ว แต่ยังหายใจ

๑๐๒

ที่เรียกร้องหามิตรภาพนั้น
เคยให้ความจริงใจแก่ใครบ้างหรือเปล่า
จิตที่ร้องขอ เป็นจิตโหยหิว
จิตที่เผื่อแผ่นั้น เอิบอิ่มเบ่งบาน
ต้องการสิ่งใด จงให้สิ่งนั้นไปก่อน
ให้ทุกอย่าง ย่อมได้ทุกอย่าง
ผู้คิดแคบ ขวนขวายในการเรียกร้อง
ผู้มองการณ์ไกล ขวนขวายในการเผื่อแผ่
พระพุทธเจ้าตรัสไว้ว่า ถ้าบุคคลทั้งหลายจะพึงรู้ถึงอานิสงส์ของทานดังที่พระองค์ทรงรู้แล้วไซร้
ถ้ายังไม่ได้ให้ทานก่อน จะไม่ยอมกินเองใช้เองเลย
นั่นแสดงว่า พระพุทธองค์ทรงแจ่มแจ้งด้วยพระญาณว่า อานิสงส์ของการให้นั้น มีค่ามากมายมหาศาลเหลือเกิน

๑๐๓

คนที่สำเร็จเมื่อครั้งที่ ๑๐ นั้นพลาดมา ๙ ครั้ง
ถ้าล้มเลิกตอนครั้งที่ ๘ ก็น่าเสียดาย
คนที่ประสบผลสำเร็จนั้น ล้วนแล้วแต่พลาดท่ามาหลายหน
ขอเพียงไม่ล้มเลิก สักวันจะเจอโอกาสทอง
ขอเพียงไม่ท้อแท้ สักวันจะเจอทางก้าวหน้า
ของเพียงไม่ท้อถอย สักวันจะเจอทางไป
การปฏิบัติธรรม มิใช่ปุบปับจะบรรลุ
ต้องขวนขวายสร้างบารมีไปทีละเล็กทีละน้อย
ล้มบ้างลุกบ้าง นั่นเป็นธรรมดา
พลาดท่าให้มารก็หลายครั้ง เสียทีกิเลสก็หลายหน
เสียโลหิตก็หลายครั้ง น้ำตาไหลก็หลายหน
ขอเพียงยังยืนยันในความศรัทธาต่อพระรัตนตรัยไม่เสื่อมคลาย
สมาทานการปฏิบัติธรรมอย่าล้มเลิก
สักวันย่อมจะสามารถเข้าถึงฐานันดรทางธรรม
อันเป็นไปเพื่อความดับทุกข์ที่แท้จริงได้

๑๐๔

ถ้าต้องการเรียนวิชาการจากใคร
พึงอ่อนน้อมต่อท่าน ถ่อมตัวต่อท่าน
เมื่อเราเอาถังเพื่อจะไปรับน้ำจากแทงค์
พึงลดถังนั้นให้ต่ำกว่าแทงค์จึงจะได้น้ำ
ถึงแม้แทงค์จะมีน้ำเต็มก็ดี
ถึงแม้ก๊อกจะเปิดอยู่ก็ดี
แต่ถ้าหากบุคคลผู้รับน้ำ นำถังวางอยู่สูงกว่าแทงค์
บุคคลผู้นั้นย่อมไม่ได้น้ำ
บุคคลผู้ต้องการเรียนธรรมจากใคร
พึงเคารพท่าน พึงบูชาท่าน พึงเทิดทูนท่าน
การส่งผ่านส่งต่อของธรรม จึงไม่มีอุปสรรคกีดขวาง
ความแข็งกร้าว กระด้างกระเดื่อง ถือดี ในใจศิษย์นั้น
ทำร้ายทำลายความเจริญก้าวหน้าของศิษย์เอง
มิได้ทำร้ายทำลายครูบาอาจารย์

๑๐๕

ที่โล่งว่างไม่ถูกทำลายโดยพายุ
จิตที่ว่างไม่ถูกทำร้ายโดยอารมณ์
การว่างที่แท้ ต้องว่างอย่างมีสติ
ว่างที่พร้อมจะปลดปล่อย
มิใช่ว่างที่รอการสะสม
จิตที่แจ้งในไตรลักษณ์ มีอาการหน่ายคลาย
จิตที่ถูกครอบด้วยโมหะ มีอาการติดยึด
ถ้ารักตัวเอง ก็จะรักผู้อื่นด้วย
ถ้าไม่มีตัวเองก็จะไม่มีผู้อื่น
เมื่อญาณปัญญาเต็มรอบ
จะปล่อยให้สังขารธรรมทั้งปวง เป็นไปตามกระแสแห่งเหตุปัจจัย
โดยไม่ปล่อยใจออกไปผูกพันยึดมั่น

๑๐๖

หนีมวลชนหนีไม่ได้ทั้งชีวิต
หลีกเร้นไปไหนก็ไม่ไร้ซึ่งตัวเอง
สัจธรรมต้องให้มวลชนสอน
กิเลสของเราและกิเลสคนอื่น คือแบบฝึกหัดทางธรรม
ฆ่าเสือ ต้องเจอเสือ
ฆ่ากิเลส ต้องเจอกิเลส
การบรรลุธรรม ไม่ใช่บรรลุที่ต้นไม้ใบหญ้า
แต่บรรลุที่ใจ ซึ่งเดิมทีเต็มไปด้วยกิเลส
คนดี เคยชั่วมาก่อน
พระอรหันต์ก็มาจากปุถุชน
แสวงหาความหลุดพ้น ต้องแสวงหาที่ใจตนเอง
อย่าย่อท้อต่อการสู้กิเลสในทุกที่
จะหนีไปไหนก็เอาใจที่มีกิเลสไปด้วย

๑๐๗

ความหวาดกลัวไม่สามารถขจัดให้หายด้วยการหนีความจริง
ยิ่งหนีความจริง ก็ยิ่งหวาดสะดุ้ง
ถูกหนามตำ ต้องหาที่ถูกตำแล้วบ่งออก
ไม่สามารถหายเจ็บด้วยการแกล้งทำเป็นลืม
แก้ปัญหาต้องสาวไปให้ถึงสาเหตุ
คันหัวอย่าไปเกาที่ขา
อริยสัจ ๔ ที่พระพุทธเจ้าทรงสอน
คือการวิเคราะห์ปัญหาเพื่อแก้ปัญหาที่เหตุ
อย่ามัวแต่กินยาแก้ปวดด้วยการระเริงอบายมุข
จงรู้สมุฏฐานของโรค แล้วจะรู้วิธีเยียวยา
ธรรมทั้งปวงเกิดแต่เหตุ
พระตถาคตเจ้าทรงแสดงเหตุแห่งธรรมนั้นและการดับแห่งธรรมนั้น
พระมหาสมณเจ้ามีปกติตรัสอย่างนี้

๑๐๘

นิพพานัง ปะระมัง สุขัง
นิพพานเป็นสุขอย่างยวดยิ่ง
เนื่องเพราะสังขารเป็นทุกข์อย่างมากมายมหาศาล
นิพพานจึงเป็นสุข เพราะว่าพ้นจากสังขารทั้งปวง
ผู้ที่ไม่เห็นความจริง จึงไม่ต้องการนิพพาน
ความจริงคือสังขารทั้งปวงไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา
อริยมรรคมีองค์แปดเป็นสาเหตุให้ถึงนิพพาน
ย่อลงมาคือ ศีล สมาธิ ปัญญา
ท่านทั้งหลายจงขวนขวายในการเจริญมรรค
อันพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ทรงแสดงไว้ดีแล้ว
บุคคลผู้ไม่ประมาท ขวนขวายสม่ำเสมอในธรรม
เขาผู้นั้นย่อมพ้นจากทุกข์ทั้งปวงได้

จบ "พุดตานกถา"

เขียนเมื่อ ๑๘ มิถุนายน ๒๕๔๕ ถึง ๒๕ กันยายน ๒๕๔๕
เขียนที่ใต้ร่มเงาพระอนันตชิน

ธรรมะที่ข้าพเจ้าบันทึก ไม่สงวนลิขสิทธิ์

พุดตานกถา เขียนเพื่อถวายเป็นเกียรติแก่
พุดตานมหาเจดีย์ ซึ่งบรรจุไว้ด้วยพระบรมสารีริกธาตุ ของพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้ทรงเป็นองค์เอกอุดม

ด้วยความเคารพบูชาศรัทธาในพุทธคุณซึ่งประกอบไปด้วย พระปัญญาคุณ พระบริสุทธิคุณ และพระมหากรุณาธิคุณ ต่อสรรพสัตว์

ขออาราธนาพุทธบารมีของพระองค์สถิตอยู่เหนือเศียรเกล้าของข้าพระองค์ไปตลอดกาลนิรันดร