ทิศที่ ๑๑

ชีวิตย่อมมีขึ้นมีลง ชั่วเจ็ดทีดีเจ็ดหน
สมบูรณ์พูนสุขอาจไม่อยู่ตลอด ความตกต่ำอาจมาเยือน
เวลาได้ดีมีสุขอย่าหลงระเริงลืมตน
อย่าคิดแต่จะตอบสนองความต้องการของตนฝ่ายเดียว
เมื่อเราได้ดีแล้วจงเปิดทางรอดให้คนอื่นบ้าง
จะทำให้เราไม่เจอทางตัน
เมื่อเราเป็นสุขแล้วจงช่วยให้คนอื่นพ้นทุกข์บ้าง
จะทำให้เราไม่เจอทางตกต่ำ
เมื่อเราอิ่มแล้วจงช่วยให้คนอื่นพ้นจากความหิวโหยบ้าง
จะทำให้เราไม่เจอความตกอับ
คนเรานั้นถ้าทำอะไรออกไป ก็จะได้กลับคืนมาอย่างนั้น
ถ้าเราใจดำกับผู้อื่น เขาก็จะใจดำกับเรา
ถ้าเราใจดีกับผู้อื่น เขาก็จะใจดีกับเรา
จงเมตตาต่อผู้อื่นบ้าง อย่าสนใจแต่ความต้องการของตนเอง

ความเห็นผิดนั้นมีโทษภัยใหญ่หลวงนัก
ทำให้หลุดคลาดไปจากทางเจริญ
ทำให้ต้องหลงไปสู่เส้นทางหายนะ
นำไปสู่ทิศทางลงเหว
เดินไปเส้นทางทุกข์โดยเข้าใจว่าเป็นสุข
ทำให้ต้องจับมีดทางคม
ถูกหลอกให้เอามือจับถ่านไฟ
ความเห็นผิดนั้นมีโทษภัยใหญ่หลวงนัก
ท่านผู้เป็นบัณฑิตพึงสมาทานสัมมาทิฏฐิให้มั่นคง
พร้อมทั้งเผยแพร่สัมมาทิฏฐิให้มั่นคงแพร่ขยายในโลก
ธรรมะของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นคลังของสัมมาทิฏฐิ
บัณฑิตย่อมมีศรัทธาในธรรมะของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอย่างมั่นคง
พยายามเกื้อหนุนให้พระธรรมแพร่ขยายตั้งมั่นมั่นคงในโลก
เพื่อประโยชน์อันสูงสุดแก่ตนและผู้อื่น
เพื่อความร่มเย็นเป็นสุขของโลกธาตุ

คนทั้งหลายชอบลืมคนที่สำคัญที่สุดในชีวิต
ผู้นั้นคอยช่วยเราทุกเรื่องเราจึงไม่ใส่ใจ
เราคิดแต่จะเอาใจคนอื่นไม่เคยสนใจคนที่เป็นห่วงเราตลอด
เขาช่วยเราด้วยน้ำใจรักอันบริสุทธิ์เราเลยเห็นเขาเป็นของตาย
ของตายที่เราไม่ต้องสนใจใส่ใจเลยก็ได้
บุคคลผู้หนึ่งคิดจะปลูกต้นไม้
ขวนขวายแต่การบำรุงกิ่งใบไม่เคยสนใจบำรุงราก
บุคคลผู้นี้คือคนโง่เขลาเบาปัญญา
คนโง่จะไม่สนใจบำรุงคนที่เป็นต้นเหตุแห่งความเจริญ
คิดแต่จะเอาอกเอาใจคนอื่นโดยไม่เคยใส่ใจความรู้สึกของบุพการี
คนอกตัญญูในโลกนี้เป็นคนโง่เขลาเบาปัญญาทั้งสิ้น
ปลูกต้นไม้แต่ไม่เคยใส่ใจบำรุงราก
คนกตัญญูย่อมใส่ใจเอื้อเฟื้อบำรุงบุพการี

เมื่อได้ผลประโยชน์อะไรแล้วหวงแหนเอาไว้เฉพาะตัว
ไม่รู้จักขวนขวายเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่แบ่งปัน
ผู้นั้นกำลังสร้างศัตรูแวดล้อมอยู่รอบตัว
กำลังพัฒนาสาเหตุของความตกอับให้เกิดขึ้น
เมื่อรู้จักเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่จะมีมิตรอยู่รอบตัว
สมบัติทั้งหลายเป็นของคู่โลก
เราเกิดก็ไม่ได้เอามา เราตายก็ไม่ได้เอาไป
รู้จักใช้สมบัติของโลกเพื่อสร้างมิตรภาพให้เกิดขึ้น
เป็นการลงทุนน้อยแต่ได้ผลประโยชน์คุ้มค่า
สมบัติของผู้ตระหนี่กลายเป็นของไร้ค่า
หวงแหนเอาไว้ก็ไม่สามารถนำเข้าโลงไปด้วย
เกื้อกูลผู้อื่นบ้าง ใจจะเกิดสุข
รู้จักแต่หวงแหนตระหนี่ จะมีแต่ความทุกข์

สตินั้นให้ตั้งมั่นในปัจจุบันอารมณ์
ฐานที่ตั้งแห่งสติคืออารมณ์ปัจจุบัน
อารมณ์อดีตอนาคตไม่เป็นที่ตั้งแห่งสติ
กำหนดความรู้สึกที่กายจะได้ปัจจุบันอารมณ์
ความรู้สึกที่กายจะเป็นปัจจุบันอารมณ์ตลอด
จงกำหนดสติที่กาย
กำหนดสติที่ลมหายใจเรียกว่าอานาปานสติ
กำหนดสติที่การเคลื่อนไหวของกายเรียกว่าเจริญสติในอิริยาบถ
สติในปัจจุบันอารมณ์มีค่าอย่างยิ่งต่อท่านผู้ปฏิบัติธรรม
จะเป็นจุดเริ่มต้นแก่กรรมฐานทั้งหลาย
จะเป็นบ่อเกิดของธรรมทั้งหลายมีโพธิปักขิยธรรม ๓๗ เป็นต้น
ถ้าปล่อยใจไปอดีตอนาคตจะเป็นที่ตั้งแห่งธรรมไม่ได้
ปัจจุบันอารมณ์เป็นที่ทำงานของท่านผู้ปฏิบัติธรรม
ปฏิบัติไปถึงไหนก็อย่าทิ้งปัจจุบันอารมณ์

เมื่อทำความดีแต่ละครั้ง
จิตใจอิ่มเอิบเบิกบานปีติรื่นเริง
เมื่อทำความชั่วแต่ละครั้ง
จิตใจก็ห่อเหี่ยวเป็นทุกข์กระวนกระวายใจ
เส้นทางของความดีนั้นสว่างสวยใส
เส้นทางของความชั่วนั้นอับทึบหม่นหมอง
ความดีเมื่อทำแล้วผู้ทำย่อมภูมิใจ
จิตใจเป็นสุขร่มเย็น
อานิสงส์ของการสร้างความดีนั้นให้ความสุขใจก่อนอื่น
หลังจากนั้นจะนำมาซึ่งความประเสริฐอีกมากมาย
ใจย่อมเป็นสิ่งสำคัญที่สุดของมนุษย์
ใจดีย่อมเกิดผลดีที่สุด
ใจเสียย่อมเกิดผลเสียที่สุด
เมื่อทำชั่วนั้นใจย่อมเสีย
เมื่อใจเสียแล้วจะเหลืออะไรเล่า
จงอย่าประมาทในชีวิต
ความตายก็รุกรนเข้ามา จะเอาอะไรเป็นที่พึ่ง

เมื่อถูกด่าว่าอย่างเจ็บแสบ
แกล้งทำเป็นโง่ฟังไม่รู้เรื่องยังดีกว่า
อย่าไปฉลาดทุกเรื่อง
แกล้งโง่บ้างจะให้คุณ
สิ่งในโลกนี้ไม่จำเป็นต้องดูทั้งหมด
แกล้งทำเป็นตาบอดบ้างจะให้คุณ
สิ่งในโลกนี้ไม่จำเป็นต้องฟังทั้งหมด
แกล้งทำเป็นหูหนวกบ้างจะให้คุณ
สิ่งในโลกนี้ไม่จำเป็นต้องพูดทั้งหมด
แกล้งทำเป็นคนใบ้บ้างจะให้คุณ
สิ่งในโลกนี้ไม่จำเป็นต้องจำได้ทั้งหมด
แกล้งทำเป็นลืมไปบ้างจะให้คุณ
สิ่งในโลกนี้ไม่จำเป็นต้องเข้าใจไปทั้งหมด
แกล้งทำเป็นโง่เขลาเบาปัญญาบ้างจะให้คุณ
สิ่งในโลกนี้ไม่จำเป็นต้องชนะไปทั้งหมด
แกล้งทำเป็นพ่ายแพ้อย่างหมดรูปเสียบ้างจะให้คุณ

การระเบิดโทสะนั้นเหมือนไฟไหม้ป่า
มอดไหม้จนสิ้นแล้วก็ทำให้กลับดีดังเดิมได้ยาก
กว่าจะเกิดป่านั้นยาวนาน
ไฟเผาผลาญใช้เวลานิดเดียว
มิตรภาพนั้นอาศัยกาลเวลานานบ่มเพาะขึ้น
อย่าทำลายลงง่ายๆ
ระเบิดโทสะทีเดียวก็พังสิ้น
จะแก้คืนได้ยาก
ทำอะไรจงคิดหน้าคิดหลัง
อดกลั้นดีกว่ามุทะลุ
จงฝึกตัวเองให้รู้จักอดกลั้นอยู่เสมอ
อย่าทำตนให้คุ้นเคยกับการระเบิดอารมณ์
เสียหายไปแล้วไม่คุ้มค่ากับความสะใจที่ได้นิดเดียว
ขันติความอดทนข่มกลั้นและโสรัจจะความเสงี่ยม
นี่เป็นธรรมของบัณฑิต

ก่อนได้ดีต้องผ่านเส้นทางลำเค็ญ
ไม่มีมหาบุรุษท่านใดประสบผลอย่างง่ายราบรื่น
ต้องเจอปัญหาอุปสรรคกันทั้งนั้น
ปัญหาอุปสรรคใหญ่มีไว้รอมหาบุรุษใหญ่
ผู้มีบารมีสูงจะฝึกตนจากความทุกข์เข็ญ
ก่อนอรุณรุ่งก็เหมือนกับมืดมิดไปทุกทาง
แต่ตะวันก็มีกาลเวลาขึ้น
จงอดทนทำความเพียรอย่าย่อท้อ
สั่งสมความดีอย่างเสมอต้นเสมอปลาย
อย่าอ่อนแอท้อถอยเพราะอุปสรรค
น้ำสูงทำให้ก้านบัวสูง
คนเรายิ่งใหญ่ได้เพราะพยายามอดทนต่อสิ่งบีบคั้น
รักษาความดีให้มั่นคงอย่างเกลือรักษาความเค็ม
ในช่วงเวลาที่สิ้นไร้ไม้ตอกนั้น
ความดีจะเป็นที่พึ่ง

ถ้าหากยังมีความต้องการเพียงลาภยศชื่อเสียงในโลกมนุษย์
ชื่อว่ายังติดกับดักในโลกนี้อยู่
กับดักย่อมมีเหยื่อล่อที่น่าพอใจ
หย่อนเบ็ดเปล่าลงมาปลาไม่สนใจ
เมื่อมีเหยื่อลงมาในเบ็ดด้วยปลาจึงฮุบ
เหยื่อนั้นมีเพื่อให้ปลาเดือดร้อนมิใช่เพื่อผลประโยชน์
สิ่งที่สร้างความพอใจให้เราหลงติดคือเหยื่อในโลก
เหยื่อในโลกมีเพื่อความเดือดร้อนของชาวโลก
เหยื่อนั้นมีเพื่อให้เดือดร้อน มิใช่เพื่อผลประโยชน์
ติดข้องในสิ่งใดสิ่งนั้นจะสร้างความเดือดร้อนอย่างแสนสาหัส
ต้องเวียนว่ายตายเกิดนับภพนับชาติไม่ถ้วนเพราะหลงเหยื่อ
ตกนรกหมกไหม้ก็เพราะเหยื่อในโลกอีกเหมือนกัน
ท่านผู้มีปัญญาตัดใจสละความยินดีในเหยื่อของโลก