บันทึกธรรม เรื่อง "สังขารและบัญญัติ"

สังขารมันเปลี่ยนไปเรื่อย ส่วนบัญญัติที่ว่าเป็นพระชุมพล ยังคงเดิมตลอด นั่นคือ สังขารอันได้แก่ รูปธรรม นามธรรม ที่เป็นขอบเขตให้บัญญัติไปกำหนดสมมุตินั้น เปลี่ยนแปรไปตลอด ไม่เคยอยู่คงที่ ไม่มีอยู่นิ่ง ไม่มีตัวตนที่แท้จริง หาสิ่งใดอยู่กับที่คงเดิมไม่มี ส่วนบัญญัตินั้น คงเดิมตลอดอยู่ในช่วงเวลาหนึ่งได้ เพราะบัญญัตินั้นสมมุติขึ้นมาสำหรับสื่อความหมายไปตามวิสัยโลก ไปตามภาษาโลก จึงคงเดิมตลอดอยู่ในช่วงเวลาที่ยังยอมรับสมมุติบัญญัตินั้นอยู่

ฉะนั้น จึงต้องแยกให้ถูกว่า ส่วนไหนเป็นสังขาร ส่วนไหนเป็นบัญญัติ อย่าหลงว่าสังขารเป็นตัวเป็นตนจริงจังไปตามบัญญัติภาษาสมมุติโลกที่ใช้สื่อความหมายให้เข้าใจกัน โดยบัญญัตินั้นใช้สมมุติเพื่อสื่อความหมายกันในโลกไป ฉะนั้น จงสักแต่ว่าอาศัยใช้บัญญัติไปเรื่อยๆ อย่างไม่ยึดมั่น แต่อย่าหลงสังขารมาเป็นบัญญัติเด็ดขาด อย่าหลงว่าสังขารเที่ยงโดยดูจากความเที่ยงของบัญญัติเด็ดขาด อย่าหลงว่าสังขารมีตัวมีตนจริงจัง โดยประเมินจากคำสมมุติเอามาใช้สื่อความหมายเรียกของบัญญัติเด็ดขาด เพราะสังขารที่เที่ยงไม่มีในโลก เปลี่ยนแปลงไปตลอดเวลา หาอะไรจริงจังไม่ได้ หาอะไรจริงจังไม่มี หาอะไรเป็นตัวเป็นตนไม่ได้ หาอะไรเป็นตัวเป็นตนไม่มี ส่วนบัญญัตินั้นเที่ยงอยู่ในช่วงเวลาหนึ่งๆ ได้ เพราะเป็นสิ่งสมมุติขึ้นเพื่อมาสื่อความหมายให้เข้าใจกันในโลก ให้พูดกันได้รู้เรื่อง ให้พูดกันได้รู้ความหมาย

จึงสรุปได้ว่า พระชุมพลนั้นเป็นเพียงสมมุติบัญญัติที่ไม่มีอยู่จริง เพราะสังขาร รูปธรรม นามธรรม ที่เป็นขอบเขตสำหรับให้บัญญัติไปสมมุติว่าเป็นพระชุมพลนั้น เปลี่ยนแปลงไปตลอดเวลา ไม่มีคงที่เลย จึงหาพระชุมพลที่แท้จริงไม่เจอ

พระชุมพล พลปญฺโ

๒๐ ธันวาคม ๒๕๓๖