นิวรณ์ ๕

เครื่องกั้นความดี เครื่องกั้นฌานหรือสมาธิ มี ๕ อย่าง

1. ๑. กามฉันทะ ความพอใจในรูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส
2. ๒. พยาบาท ความผูกโกรธ
3. ๓. ถีนมิทธะ ความง่วงเหงาหาวนอน
4. ๔. อุทธัจจะ กุกกุจจะ ความฟุ้งซ่านและความรำคาญใจ
5. ๕. วิจิกิจฉา ความลังเลสงสัยในผลการปฏิบัติ