ศัพท์ต่างความหมาย

เขียนโดย dy เมื่อ อ, 2006-09-19 16:06 Tags:
มัธยัสถ์
ในภาษาธรรมแปลว่า การผูกจิตเอาไว้ ไม่ปล่อยจิตให้หวั่นไหวไปตามอำเภอใจ ปัจจุบันแปลว่าประหยัด
สันโดษ
ในภาษาธรรมแปลว่า การยินดีตามมีตามได้ ไม่ฟุ้งเฟ้อเห่อเหิมเกินฐานะ แต่ในปัจจุบันมักนำไปแปลความหมายว่า ความโดดเดี่ยวเดียวดาย
ทิฎฐิ
แปลว่าความเห็น สัมมาทิฏฐิ แปลว่า ความเห็นถูกความเห็นชอบ มิจฉาทิฏฐิ แปลว่า ความเห็นผิด แต่บางทีคำว่าทิฏฐิอาจนำไปแปลงความหมายว่า ความยึดมั่นความเห็นไปในทางไม่ดี จนออกจะดื้อรั้น ไม่ฟังความคิดความเห็นของคนอื่น ไม่สนใจในเหตุผลที่คนอื่นนำเสนอ ยกตัวอย่างประโยค เช่น “ผู้ชายคนนี้เป็นคนทิฏฐิแรง” เป็นต้น ดังนี้ เมื่อเจอคำว่า ‘ทิฏฐิ’ ในหนังสือธรรมะ โดยไม่มีคำขยายนำหน้า ก็พึงเทียบเคียงดูว่า ‘ทิฏฐิ’ คำนี้ มีความหมายว่า ความเห็นเฉยๆ ธรรมดา หรือมีความหมายไปในทางว่าดื้อรั้นไม่ฟังความคิดเห็นของคนอื่น
มานะ
ในภาษาโลกหมายถึงมีความเพียร (วิริยะ) แต่ในภาษาธรรมหมายถึง ความถือตัว เย่อหยิ่ง ถือดี ฉะนั้นเมื่อเจอศัพท์คำว่ามานะในหนังสือธรรมะ มักจะมีความหมายถึงกิเลสตัวหนึ่ง ซึ่งมีอยู่ในจิตของบุคคลที่ยังมีกิเลสทั้งหลาย คือความถือตัว เย่อหยิ่ง ถือดี
โลกียะ
ภาษาธรรมะหมายถึง สิ่งที่เกี่ยวเนื่องด้วยโลก ยังไม่พ้นโลก ยังไม่ถึงนิพพาน เช่น โลกียสมบัติแปลว่าสมบัติของโลก โลกียธรรมแปลว่าธรรมที่เนื่องด้วยโลก ธรรมที่ยังไม่พ้นโลก ซึ่งหมายรวมถึง กาม รูปฌาน อรูปฌาน แต่บัดนี้ภาษาไทยได้นำมาใช้ในความหมายทางกามอย่างเดียว ซึ่งเป็นการนำมาจำกัดความหมายให้แคบลงกว่าความหมายเดิม ฉะนั้น เมื่อเจอคำว่าโลกีย์ ในภาษาธรรมะ จงเข้าใจว่าไม่ใช่หมายถึงเรื่องกามอย่างเดียว
»