พุดตานกถา ๔๖ - ๕๔

๔๖

อย่าจำกัดการเติบโตของปัญญาไว้ด้วยทิฏฐิ
อย่าปิดบังปัญญาด้วยความคิดเห็นเข้าข้างตนเอง
อย่าบิดเบือนปัญญาด้วยการลำเอียงใดๆ
ปุถุชนมองสิ่งทั้งปวงในขอบเขตที่ตัวเองอยากให้เป็น
นั่นคือคำจำกัดความของสักกายทิฏฐิ
พระอริยะมองสิ่งทั้งปวงตามที่มันเป็นจริง
นั่นคือจิตที่พ้นจากสักกายทิฏฐิ
สังขารทั้งปวงมีเกิดขึ้นและดับไปเป็นธรรมดา
มีความไม่เที่ยง เป็นทุกข์ และอนัตตา เป็นลักษณะ
พระอริยะเห็นแจ้งสิ่งเหล่านี้อยู่ทั้งวันทั้งคืน
ผู้ที่ต้องการละสักกายทิฏฐิ
จงมองความไม่เที่ยงของชีวิต ระลึกถึงความตายให้มาก
เมื่อใดจิตหมดศรัทธาในสังขาร แต่เกิดศรัทธาในพระรัตนตรัย
ความรู้สึกเช่นนี้เกิดอย่างยิ่งยวด
ย่อมนำพาจิตของผู้นั้นออกจากโคตรปุถุชนได้

๔๗

มายาภาพนั้นมากด้วยเงื่อนไข และซับซ้อน
สัจจะแสดงอาการปรากฏอย่างซื่อตรง
เรียนรู้มายาด้วยการเรียนรู้ แล้วจดจำ
เรียนรู้สัจจะด้วยการรับรู้ แล้วลืมเลือน
มายามีสำหรับแบกหาบและเก็บสะสม
สัจจะมีสำหรับปล่อยวางและคืนคลาย
ผู้สำเร็จในมายาคือ มีมากที่สุด
ผู้สำเร็จในสัจจะคือ เหลือน้อยที่สุด
รู้เรื่องราวมากมายมหาศาลเพียงใด
รู้แล้วดับทุกข์ได้ นั่นคือดีที่สุด

๔๘

ฝูงสัตว์ต้องต้อน
หมู่คนต้องนำ
การนำที่ดีที่สุดคือการนำด้วยความดี
ผู้ตาม ตามมาด้วยความเคารพและศรัทธา
ไม่มีเชือกเส้นใดจูงกันได้ดีเท่าสายใยใจ
ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่เกื้อกูล ยังประโยชน์ซึ่งกันและกัน คือเครื่องผูกใจคนอย่างวิเศษ
ความชั่วอายุสั้น ความดีอายุยืนยาว
อธรรมคือของชั่วคราว
ธรรมะนิรันดร
ความซื่อสัตย์จริงใจ ไม่ทำร้ายคน

๔๙

เพราะมีการเสียสละ โลกจึงอยู่รอด
เพราะมีเมตตาอารี โลกจึงร่มเย็น
ร่มไม้เย็นแค่ผิวกาย
ความจริงใจ เย็นไปก้นบึ้งของดวงจิต
ถ้าหากได้ผลประโยชน์มาจากการคดโกง ทรยศ
ยอมอยู่ขาดแคลนอดอยากยังดีกว่า
อย่าคิดว่าจะมีความสุขอยู่ได้คนเดียว
ถ้าไร้คนจริงใจอยู่รอบข้างจะนอนสะดุ้ง
คนเราไม่ผ่อนคลายเวลาอยู่กับเงินทอง
แต่ผ่อนคลายเมื่ออยู่กับคนที่ไว้ใจได้
หักหลังทรยศผู้อื่นคือการฆ่าตัวเอง
เมตตาจริงใจต่อผู้อื่น จะสร้างความสุขให้อย่างไพบูลย์

๕๐

หยาดเหงื่อสร้างรอยยิ้ม
ความพากเพียรสร้างความภูมิใจ
ไม่ย่อท้อจะบังเกิดผลงาน
หลายเหน็ดเหนื่อยสร้างความสำเร็จ
งานหนักจะเกื้อหนุนพลังชีวิต
อดทนต่อความยากแสนเข็ญจึงเป็นคนเหนือคน
ชีวิตคือการต่อสู้
อย่าย่อท้อต่ออุปสรรค
ปฏิบัติธรรมต้องมีมาร
เมื่อผ่านด่านจะพบความสำเร็จ
จงสร้างความหนักแน่นให้สูง
อย่าตีโพยตีพายเมื่อเจอปัญหา
พระอริยะทั้งหลาย ผ่านมารได้ด้วยขันติ เมตตา อุเบกขา

๕๑

อย่าตัดสินคนตามความเห็นของเราเท่านั้น
เมื่อนั่งอยู่กับที่ ไม่เห็นทุกมุม
ของไร้ค่าบนที่ราบ อาจมีค่าบนเขา
ของมีประโยชน์บนบก อาจมีอันตรายในน้ำ
เมื่อจิตมีเมตตา จะรู้จักคิดแทนผู้อื่น
การมองโลกกว้าง ทำให้ญาณปัญญายิ่งใหญ่
มหาบุรุษทั้งหลาย เป็นผู้มีปัญญามาก
จึงมองโลกด้วยจิตที่เปี่ยมด้วยกรุณา
ผู้ใจสูงย่อมละเว้นจากความเบียดเบียน
การเบียดเบียนไม่สามารถก่อเกิดสันติภาพ
สันติภาพมาจากอโหสิและอภัย
อย่าฆ่าเพื่อระงับการฆ่า
การเบียดเบียนเพื่อระงับเบียดเบียนไม่มีในโลก

๕๒

บัวที่จมอยู่ในโคลน จะเน่า
บัวที่ชูช่อ ขึ้นไปอยู่บนหิ้ง
ความพากเพียรไม่ไร้ผล
พัฒนาตนจะนำไปสู่ความไพบูลย์
เรือที่คัดท้ายดีจึงควรนั่ง
เรือที่ปล่อยไปตามกระแสน้ำ ไม่มีค่าของเรือ
ชีวิตต้องฝึกฝน จิตต้องขัดเกลา
ปล่อยไปตามกระแสกิเลส จะเดือดร้อน
ไม่ยอมฆ่ากิเลส กิเลสจะกลับมาฆ่าเรา
จงแสวงหาสิ่งประเสริฐให้แก่ตนเอง
ด้วยความพากเพียรของบุรุษ
โลกนี้เป็นทุกข์ นิพพานเป็นสุข
อย่าท้อแท้ท้อถอย นิพพานจะอยู่ในเอื้อมมือ
ชูช่อขึ้นมาซี่ อย่าจมอยู่ในโคลน

๕๓

ความเหนื่อยยาก เพื่อเพิ่มความเหนื่อยยากไม่ดี
ความเหนื่อยยาก เพื่อดับความเหนื่อยยากจึงจะดี
ตัณหาความอยากนั้นเป็นต้นเหตุแห่งทุกข์
ความอยากปฏิบัติธรรม อยากสร้างกุศล อยากสร้างบารมี อยากหลุดพ้น ก็เป็นความอยากเหมือนกัน
แต่เป็นความอยากที่จะนำไปสู่ความสิ้นความอยากในภายหน้า
เป็นความอยากที่จะนำไปสู่ความสิ้นทุกข์
ทุกคนมีพลังอยู่ แต่ขึ้นอยู่กับว่าเอาพลังไปใช้ทำอะไร
จงนำพลังของคุณออกไปสร้างความดี สร้างกุศล สร้างบารมี
พลังของคุณจะเป็นไป เพื่อความสุขอันไพบูลย์ต่อไปในกาลข้างหน้า
คุณจะไปสู่ความเจริญหรือเสื่อมนั้น เลือกเองด้วยการกระทำ
เราลิขิตชีวิตของเราเอง ด้วยการกระทำของเรา
คุณนั่นเองที่จะทำร้ายตัวเอง หรือเกื้อกูลตัวเอง

๕๔

คล้อยตามตนเองจักสะดุด
โอนอ่อนมวลชนจักดำรง
ลำธารที่ผ่านหลายหมู่บ้าน
ไม่มีใครปล่อยให้ตื้นเขิน
ลำธารที่ผ่านบ้านเราบ้านเดียว
ตื้นเขินไม่มีใครสนใจ
จงสร้างความมั่นคงแก่ตนเอง ด้วยการทำประโยชน์แก่มวลชน
ถ้าคุณนำจุดเด่นของคุณ
แผ่กว้างออกมาเป็นประโยชน์แก่สังคม
คุณจะไม่เจอทางตัน
ตอนนี้ ลำธารของคุณไหลผ่านกี่บ้าน ?