นิวรณ์ ๕
เครื่องกั้นความดี เครื่องกั้นฌานหรือสมาธิ มี ๕ อย่าง
- ๑. กามฉันทะ ความพอใจในรูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส
- ๒. พยาบาท ความผูกโกรธ
- ๓. ถีนมิทธะ ความง่วงเหงาหาวนอน
- ๔. อุทธัจจะ กุกกุจจะ ความฟุ้งซ่านและความรำคาญใจ
- ๕. วิจิกิจฉา ความลังเลสงสัยในผลการปฏิบัติ